Türkiye’nin Ekonomik Çöküşü ve Toplumsal Yıkım

Türkiye, 2018 yılından bu yana derinleşen bir ekonomik krizin pençesinde. Enflasyonun kontrolden çıkması, TL’nin erimesi ve satın alma gücünün hızla düşmesi, toplumun her kesimini vurdu. Ancak bu krizin yalnızca ekonomik boyutu yok. Artan intihar vakaları, yükselen suç oranları ve derinleşen umutsuzluk, ekonominin ötesinde bir toplumsal çöküşün habercisi. Bu makale, güncel veriler ışığında Türkiye’nin nereye gittiğini sorguluyor.

1. Ekonomik Krizin Anatomisi: 2018’den Bugüne

Türkiye’nin içinde bulunduğu kriz, 1994, 2001 ve 2008 krizlerinden farklı bir niteliğe sahip. Uzmanlar, 2018-2022 döneminde yaşanan krizin temel nedenini “içeride ve dışarıda yatırım güvencesinin azalması ve güven ortamının yok olması” olarak tanımlıyor . 2020’de eklenen COVID-19 pandemisi ise bu krizi daha da derinleştirdi.

2025 yılına gelindiğinde, ekonominin resmi daha da netleşti. İkinci çeyrek büyüme verileri, enflasyonla mücadele adına uygulanan parasal sıkılaştırmanın ekonomik aktivitede önemli bir yavaşlamaya yol açtığını gösterdi. Büyüme, ilk çeyrekteki %5,3 seviyesinden ikinci çeyrekte %2,5’e geriledi . Bu durum, “çıktı açığı” olarak adlandırılan ve enflasyonu düşürmek için gerekli görülen resesyonist ortamın habercisi. Hükümetin Orta Vadeli Programı (OVP) ile 2025 sonu enflasyon hedefi %14 olarak açıklansa da, piyasa beklentileri bu rakamın çok üzerinde, yaklaşık %28-30 seviyelerinde . Enflasyonun düşmemesi, vatandaşın alım gücünün erimesi anlamına geliyor ki bu da toplumsal sonuçları tetikleyen en önemli faktör.

2. Toplumsal Yansımalar: İntihar Verilerindeki Çarpıcı Artış

Ekonomik krizin en trajik sonuçlarından biri, intihar vakalarındaki dramatik artış. Resmi veriler, Türkiye’de 2002 yılında 2.301 olan intihar sayısının 2024 yılında 4.460’a yükseldiğini gösteriyor . CHP Genel Başkan Yardımcısı Gamze Taşcıer’in hazırladığı bir rapora göre, 2003-2024 döneminde toplam 71.928 kişi hayatına son verdi. Özellikle 2018 sonrası “Tek Adam Rejimi” olarak tanımlanan dönemde bu sayı 27.489’a ulaştı; bu, AKP dönemindeki toplam intiharların %38’ine denk geliyor .

Veriler, intiharların sadece bireysel bir tercih olmadığını, doğrudan ekonomik çaresizlikle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor:

Geçim Zorluğu: 2024 yılı, geçim sıkıntısı nedeniyle intihar edenlerin sayısında tüm zamanların en kötü yılı oldu. 2023’te 275 olan bu sayı, 2024’te %46 artarak 402’ye yükseldi . 2003-2024 arasında bu nedenle intihar edenlerin sayısı 6 bini geçti.

Yaşlı Yoksulluğu: 60 yaş üstü intiharlar iki buçuk kat arttı. 2002’de 231 olan bu sayı, 2024’te 595’e fırladı . Bu durum, emekli maaşlarının yetersizliği ve sosyal güvenlik sisteminin çöküşüyle ilişkilendiriliyor.

Gençlik Umutsuzluğu: 15-24 yaş grubunda 2018-2024 yılları arasında intiharlar %37 artışla 6.263’e ulaştı. Gençlerdeki bu artış, işsizlik ve “geleceksizlik” krizinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor .

Türkiye Psikiyatri Derneği’nden Doç. Dr. Gülin Özdamar Ünal, “Bir artış eğilimi var” diyerek, psikiyatrik nedenlerin yanında işsizlik ve kişilerin donanımlarının çok altında işlerde çalışmak zorunda kalmasının da etkili olduğunu belirtiyor. Koç Üniversitesi’nden Prof. Dr. Mehmet Eskin ise gençlerdeki “büyük bir umutsuzluk” durumuna dikkat çekiyor .

3. Güvenlik ve Suç: Toplumsal Dokunun Çözülüşü

Ekonomik krizin bir diğer yansıması da suç oranlarındaki artış. Üsküdar Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden Dr. Berat Dağ’ın Adalet Bakanlığı verilerine dayandırdığı analize göre, 2011-2020 yılları arasında Türkiye’de suç oranları %108 arttı. 2011’de 128 bin 253 kişi cezaevine girerken, bu sayı 2020’de 266 bin 831’e ulaştı .

En çok işlenen suçlar, toplumsal gerilimin ve yoksulluğun bir göstergesi olarak kasten yaralama ve hırsızlık olarak öne çıkıyor. 2020 verilerine göre 40 bin 445 kişi kasten yaralama, 39 bin 279 kişi ise hırsızlık suçundan hüküm giydi . Uzmanlar, bu eğilimin ortaya çıkmasında “kutuplaşma, kriz ve parçalanma süreçlerinin” etkili olduğunu belirtiyor.

Endişe verici bir başka nokta ise gençler arasında suça yönelimin artması. 2020 yılında sadece 15-17 yaş grubunda hırsızlık, yaralama ve uyuşturucu suçlarından yaklaşık 8 bin 500 genç cezaevine girdi . Cezaevlerinin kapasitesinin (yaklaşık 230 bin) çok üzerinde, 266 bini aşkın hükümlü bulunması, adalet sisteminin ve toplumsal kontrol mekanizmalarının yetersiz kaldığını gösteriyor .

Sonuç: Nereye Gidiyoruz?

Veriler, Türkiye’nin sadece bir ekonomik kriz değil, aynı zamanda derin bir toplumsal çöküş yaşadığını gözler önüne seriyor. Geçim sıkıntısı, geleceksizlik ve umutsuzluk, insanları canlarına kıymaya iterken, toplumsal bağların zayıflaması ve yoksulluk, suç oranlarını tırmandırıyor.

CHP’nin raporunda da vurgulandığı gibi, “Ne emekliye insan onuruna yaraşır bir sosyal güvenlik kalkanı sunuldu, ne de gençlere tutunabilecekleri bir gelecek bırakıldı” . Bu tablo, kamusal politikanın merkezine insan onurunu koymayan bir yönetim anlayışının kaçınılmaz sonucu olarak nitelendiriliyor.

Önümüzdeki dönemde, ekonomik daralmanın devam etmesi ve enflasyonun hedeflenen seviyelere çekilememesi durumunda, bu toplumsal göstergelerin daha da kötüleşmesi beklenebilir. Türkiye’nin önündeki en büyük sorun, yalnızca enflasyonu düşürmek değil, aynı zamanda toplumun çözülen dokusunu onarmak ve insanlara yeniden umut verebilecek bir gelecek inşa etmektir.

Kaynak. DS
Haber Veriyoruz