Protokol nedir? İnternet protokoller ve hayatımızda ki protokoller.

Hayatımızdaki Protokolleri Kimler ne İçin Yazdı…

Protokol nedir? Uluslararası anlaşmalardan bilim dünyasına, dini ritüellerden teknolojiye kadar hayatımızın tamamını çevreleyen, adına kanun ya da yasa dediğimiz maddelerin özü aslında birer protokoldür. Hiç düşündünüz mü; bu protokolleri kimler, neye göre hazırlıyor? Birileri bir araya geliyor ve insanlığın hangi kurallarla ilerleyeceğini bu protokollerle belirliyor.

Bugün en tepede yer alan, hayatımızın neredeyse tek geçerli kural bütünü ise internet için yazılan protokollerdir. Peki, bu protokoller yazılmak zorunda mı? Bir olayın gerçekleşmesi veya gerçekleşmemesi için gerçekten protokol şart mı? Elbette şart; ancak bu kuralları kimin yazdığı ve içeriğinde ne olduğu, varlıklarından çok daha önemlidir.

Bugün internet kullanıcılarının yüzde 99’u internet protokolleri hakkında hiçbir şey bilmiyor; buna karşın insanlığın yine yüzde 99’u bu ağı aktif olarak kullanıyor. Kelime kökenine baktığımızda “In” (içeride), “Ter” (terminal) ve “Net” (ağ sistemi) kelimelerinin birleşiminden oluşan Internet, uçtan uca dünyayı saran bir terminal ağ sistemidir. Bunun iyi mi yoksa kötü mü olduğu hep tartışılacaktır; ancak bu ağın içindeki protokoller kesinlikle tartışmaya ve sıradan kullanıcılar tarafından sorgulanmaya kapalıdır. Kimlerin nasıl yazdığı, görevlerinin tam olarak ne olduğu genellikle kapalı kapılar ardında tutulur; elbette RFC belgelerini açıp okuyabilirsiniz ama orada da size “bilmeniz gerektiği kadar” sunulur.

Örneğin, sıradan bir web sitesine girip tarayıcınızda adres çubuğuna yazıp Enter tuşuna bastığınızda imlecin (cursor) arka planda hangi DNS sorgularından geçerek hangi sunucuya ulaştığını, TCP/IP katmanlarının bu veriyi nasıl paketlediğini hiç araştırdınız mı? İşte o ilk tıklama anı bile internet protokollerinin sarsılmaz kurallarıyla örülüdür. Bu teknik detayları bilmemeniz son derece normaldir; çünkü günlük yaşamda bunu öğrenme gereği duymazsınız. Ancak tam da bu cehalet veya ilgisizlik yüzünden kendi aranızda “Bizi izliyorlar, dinliyorlar, yönlendiriyorlar” komplo teorilerini tartışıp durursunuz. Aslında mesele bir komplo değil, bilmediğiniz ve rıza gösterdiğiniz protokollerin doğal işleyişidir.

İnternet dediğimiz ağ sistemi, yapısı gereği veriyi ve dolayısıyla insanı kontrol etmek, organize etmek ve yönetmek üzerine kuruludur. Günümüzde sağladığı muazzam faydaların yanında, bireysel gizlilik ve bağımsızlık açısından yarattığı riskler de ortadadır. Üstelik süreç artık insan kontrolünden de çıkıyor; internet ve ağ protokolleri hızla yapay zeka sistemleri tarafından yeniden yazılıyor ve yönetiliyor. Kullandığımız her akıllı makinede, her uç cihazda artık yapay zekanın kararları geçerli. Makinelerin insanı ve akışı yönettiği yepyeni bir döneme çoktan adım attık.

Tam da bu yüzden, sadece akışına kapılıp gitmek yerine, kutsal metinlerin de sıkça vurguladığı gibi akletmek, sorgulamak ve arkasındaki mekanizmayı anlamak her zamankinden daha elzemdir.

Haber Veriyoruz