Veri Merkezleri Türkiye’nin 1,5 Katı Büyüklüğünde Santral Kurmayı Planlıyor
Yapay zeka teknolojisinin görünmeyen maliyeti giderek belirginleşiyor
Veri Merkezleri Türkiye’nin 1,5 Katı Büyüklüğünde Santral Kurmayı Planlıyor
Yapay zeka teknolojisinin görünmeyen maliyeti giderek belirginleşiyor. The Guardian’ın aktardığı bir araştırmaya göre, ABD, İngiltere ve Avrupa’da veri merkezi inşa etmeye hazırlanan şirketler, ulusal elektrik şebekelerine bağlanmanın uzun sürmesi nedeniyle tesislerinin yanında toplam 181 gigavat kapasiteli elektrik santrali kurmayı planlıyor. Bu kapasite, Türkiye’deki tüm santrallerin toplamı olan yaklaşık 122 gigavatın 1,5 katına denk geliyor.
Plansız “Hızlı Enerji” Çözümü Fosil Yakıt Bağımlılığını Artırıyor
Veri merkezlerinin elektrik ihtiyacını karşılamak için başvurulan bu “hızlı enerji” yaklaşımı, ciddi iklim sonuçları doğuruyor. BloombergNEF araştırmasına göre, bu strateji yalnızca ABD’de yılda yaklaşık 345 milyon ton karbondioksit salımına yol açacak. Bu miktar, yaklaşık 72,8 milyon benzinli veya dizel otomobilin yıllık sera gazı salımına eşdeğer. Tesis içi santrallerin %90’ının ABD’de planlanıyor olması, sorunun coğrafi yoğunluğunu da gözler önüne seriyor.
BloombergNEF veri merkezleri sorumlusu Mark Daly, sektörün önceliğini şöyle özetliyor: “Yapay zekada o kadar büyük paralar dönüyor ki veri merkezi kuranlar için artık en önemli şey elektriğe bir an önce kavuşmak. İklime etkisini yalnızca bu tesislerin ne kadar elektrik harcadığı belirlemeyecek. Tesislerin şebekeye ne kadar çabuk bağlanacağı ve artan talebin ne kadarının temiz enerjiyle karşılanacağı da sonucu belirleyecek”.
Küresel Tablo: Elektrik Tüketimi Katlanarak Artıyor
Sorun yalnızca yerel santral inşaatlarıyla sınırlı değil. Gartner’ın 2026 Haziran verilerine göre, küresel veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2026’da 565 TWh’ye ulaşması bekleniyor; bu, 2025’e göre %26’lık bir artış anlamına geliyor. Yapay zeka optimizasyonlu sunucular, 2026’da veri merkezi güç tüketiminin %31’ini oluşturacak ve 2027’de geleneksel sunucuların tüketimini geçmesi öngörülüyor.
Daha uzun vadeli projeksiyonlar daha çarpıcı: Yapay zeka veri merkezlerinin elektrik ihtiyacının 2035’e kadar neredeyse dört katına çıkması ve küresel elektrik tüketiminin %7’sine ulaşması bekleniyor.
Türkiye’nin Gündeminde de Var
Bu küresel sorun, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenecek COP31 iklim zirvesinin de gündeminde. Türkiye, “2026 Antalya Yapay Zeka Taahhüdü” metni üzerinde çalışıyor; gündemde veri merkezlerinin enerji tüketiminde şeffaflık, yapay zekanın sorumlu kullanımı ve temiz teknolojilere yatırım başlıkları yer alıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, hükümetlerin yapay zekaya yönelik kurallar geliştirmesi ve artan enerji ihtiyacını açıkça ele alması gerektiğini ifade etti.
Gözden Kaçan Boyut: Fosil Yakıt Üretimini Besleyen Yapay Zeka
Tartışmalar ağırlıklı olarak veri merkezlerinin elektrik tüketimine odaklanmışken, Ağustos 2026’da npj Climate Action dergisinde yayımlanan bir araştırma meselenin farklı bir boyutunu ortaya koyuyor. Çalışmaya göre, yapay zekanın fosil yakıt üretiminde kullanılmasının yol açabileceği emisyonlar, veri merkezlerinin doğrudan emisyonlarının 3,3 ila 13,3 katına ulaşabilir. Microsoft’un Exxon ve Chevron ile yaptığı teknoloji işbirlikleri, günde sırasıyla 50 bin ve 400 bin varil ek fosil yakıt üretimini mümkün kılıyor; yalnızca bu iki anlaşmanın yol açtığı emisyon artışı, şirketin tüm operasyonel karbon ayak izinin %300’ünden fazlasına denk geliyor.
Sonuç
Yapay zekanın iklim faturası, yalnızca veri merkezlerinin elektrik sayaçlarından okunmuyor. Şebeke bağlantısı gecikmeleri nedeniyle devreye alınan fosil yakıtlı “hızlı enerji” çözümleri, küresel ölçekte emisyonları katlanarak artırıyor. Türkiye özelinde ise COP31 ev sahipliği, bu tartışmayı uluslararası gündeme taşımak için bir fırsat penceresi sunuyor; ancak henüz somut bir politika taahhüdü ortaya konmuş değil.
Kaynak DS
