Ekmeğin gerçek fiyatı ne kadar?

Paramız Her Gün Değer Kaybetti, Ekonomi Dibi Gördü.

Peki, bugün aldığınız bir ekmeğin gerçek fiyatını hiç düşündünüz mü?

1984 yılında 1 TL olan ekmek, bugün 10 milyon TL seviyesine ulaşmış durumda. Bunu görememek, safdillikten başka bir şey değildir.

Nasıl olur da 40 yıl içinde ekmek 1 TL’den 10 milyon TL’ye fırlar?

Tabii ki şimdi şaşırdınız: “Ekmek 10 TL değil mi?” diyeceksiniz. Evet, doğru — ama o 10 TL, sıfırlar atıldıktan sonraki hâli. Bunu da mı anlamadınız?

Yani ülke, 40 yıl içinde 9.9 milyon kat değer kaybı yaşamış. Ne kadar korkunç, ne kadar vahim… Bir o kadar da düşündürücü.

Her gün yalnızca 1 TL artsa bile, 40 yılın sonunda fiyatın bu seviyeye gelmesi matematiksel olarak imkânsızdır.
Hemen hesap yapalım:

40 yıl × 365 gün = 14.600 gün

Eğer her gün 1 TL artsaydı, ekmek bugün 14.600 TL olurdu.

Ama gerçekte 10.000.000 TL. Aradaki fark 685 kat! Peki bu nasıl oldu?

Ben şöyle düşündüm:

10.000.000 / 40 yıl = yılda 250.000 TL artış

250.000 / 365 gün = günde yaklaşık 685 TL artış

Yani ekmek, her gün ortalama 685 TL artarak bugüne gelmiş. Bu, mantığa ve matematiğe tamamen aykırı. Ama ne yazık ki gerçek.

Ekonomistlerin çıkıp bu çarpık tabloyu açıklamasını talep etmek en doğal hakkımız.

Peki, 1 TL olan ekmek nasıl olur da günde 685 TL artarak 10 milyon TL’ye ulaşır?

Bence en mantıklı açıklama para basma olayıdır. Büyük ihtimalle ekmek fiyatı her gün 685 TL artmadı; ancak her gün binlerce, on binlerce, hatta milyonlarca lira basıldı ve piyasaya sürüldü. Bu paranın büyük kısmı ise piyasaya inmedi.

Bunun başka bir mantıklı açıklaması olamaz. Elbette ben ekonomist değilim, ama “dağ başında yol sorulmaz” derler. Mantıklı düşünen herkes bu tabloyu görüyor.

Şimdi asıl soru şu: Bu kadar para basılırken, bu paralar nereye gitti?

Pazara inmeyen para, tabii ki belirli bir kesimin cebine girdi. Eğer basılan para piyasada dolaşsaydı, parasal döngü genişleseydi ve sürekli bir sirkülasyon olsaydı, bugün ekmek en ucuz yiyecek olurdu.

Evet, bu kadar basit.

Gerçekler her zaman çok basittir; ama biz onları karmaşıklaştırır, sahteleştirir ve bir yalan döngüsü içinde boğuluruz.