AYM’den 96 Yıllık Düzenlemeye Tarihi İptal! Devlet Denetiminde Fuhuş Dönemi Tartışmaya Açıldı
Türkiye'de yaklaşık 96 yıldır devletin gözetim ve denetimi altında genelevlerin faaliyet göstermesine yasal dayanak oluşturan düzenleme
AYM’den 96 Yıllık Düzenlemeye Tarihi İptal! Devlet Denetiminde Fuhuş Dönemi Tartışmaya Açıldı
Türkiye’de yaklaşık 96 yıldır devletin gözetim ve denetimi altında genelevlerin faaliyet göstermesine yasal dayanak oluşturan düzenleme Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildi. 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan karar, insan onuru, bireysel haklar, ekonomik çaresizlik ve devletin koruma sorumluluğu konusunda yeni bir tartışma başlattı. Peki, bu karar genelevlerin kapatılması anlamına mı geliyor?
Türkiye’de uzun yıllardır tartışma konusu olan devlet denetimindeki fuhuş uygulamasıyla ilgili önemli bir hukuki gelişme yaşandı. Anayasa Mahkemesi (AYM), 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan ve genelevlerin devlet denetiminde faaliyet göstermesine dayanak oluşturan hükümleri Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
16 Temmuz 2026 tarihinde oybirliğiyle alınan karar, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlandı.
Karar, yalnızca bir kanun maddesinin yürürlükten kaldırılması olarak değerlendirilmemeli. Aynı zamanda devletin insan onurunu koruma, ekonomik ve sosyal koşullar nedeniyle istismara açık hâle gelen bireyleri koruma ve bu alandaki suç örgütleriyle mücadele etme sorumluluğunu yeniden gündeme taşıyor.
AYM hangi düzenlemeyi iptal etti?
İptal edilen düzenleme, 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu’nun 128’inci maddesinin birinci fıkrasında yer alıyordu.
Bu hüküm, Sağlık Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığına genelevlerin ve bu yerlerde çalışan kişilerin tabi olacağı kuralları belirleme yetkisi veriyordu. Ayrıca fuhuş yoluyla bulaşabilecek hastalıkların, özellikle cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesine yönelik tedbirlerin düzenlenmesini öngörüyordu.
AYM, söz konusu düzenlemenin ilk cümlesini Anayasa’nın 5’inci ve 17’nci maddelerine aykırı buldu. İlk cümlenin iptal edilmesi nedeniyle uygulanma imkânı kalmayan ikinci cümle de iptal edildi.
Mahkeme neden iptal kararı verdi?
Anayasa Mahkemesinin kararında öne çıkan temel konu insan onuru ve devletin bireyleri koruma yükümlülüğü oldu.
Mahkeme, fuhşun yalnızca bireysel tercihler üzerinden değerlendirilemeyecek kadar karmaşık bir sosyal ve ekonomik sorun olduğuna dikkat çekti.
Özellikle şu konulara vurgu yapıldı:
– Yoksulluk ve ekonomik çaresizlik nedeniyle fuhşa yönelme.
– Fiziksel, ruhsal ve cinsel istismar.
– İnsan ticareti ve zorla fuhuş yaptırılması.
– Bireylerin bedensel bütünlüğünün ekonomik kazanç aracına dönüştürülmesi.
– Fuhşa aracılık eden kişi ve örgütlerle mücadele edilmesi gerekliliği.
AYM’ye göre devletin temel görevi, fuhşu yalnızca denetlemek değil, insanları bu koşullara sürükleyen yapısal nedenleri ortadan kaldıracak sosyal politikalar geliştirmek ve istismarla mücadele etmektir.
Genelevler hemen kapatılacak mı?
Kararın en çok merak edilen yönlerinden biri de bu.
İptal kararı, Türkiye’deki bütün genelevlerin otomatik olarak kapatıldığı anlamına gelmiyor. Mahkeme, fuhşun devlet denetiminde yürütülmesine yasal dayanak oluşturan hükmü iptal etti.
Ancak kararın ardından mevcut ruhsatların, idari uygulamaların ve sağlık denetimlerinin nasıl yürütüleceği konusunda yeni bir hukuki değerlendirme ihtiyacı ortaya çıkıyor.
Öte yandan yetişkin bireylerin rızasıyla fuhuş yapması Türk hukukunda bu kararla birlikte yeni bir suç hâline gelmiş değil. İnsan ticareti, zorla çalıştırma, cinsel istismar ve aracılık gibi suçlar ise kendi hukuki düzenlemeleri kapsamında değerlendirilmeye devam ediyor.
Dolayısıyla iptal kararı, fuhşun tamamen yasaklandığı şeklinde yorumlanmamalı.
Asıl mesele: İnsanları bu koşullara kim, neden sürüklüyor?
Kararın toplumsal açıdan en önemli tarafı belki de burada başlıyor.
Bir tarafta ekonomik zorluklar, işsizlik, yoksulluk, aile içi şiddet, istismar ve insan ticareti gibi sorunlar bulunuyor. Diğer tarafta ise bu sorunların sonuçlarını yaşayan insanlar var.
Bir kişinin ekonomik çaresizlik nedeniyle bedenini bir kazanç aracına dönüştürmek zorunda kalması, yalnızca bireysel bir tercih olarak değerlendirilebilir mi?
Devletin görevi, bu insanların faaliyetlerini denetlemekle sınırlı mı kalmalı, yoksa onları bu koşullara sürükleyen nedenleri ortadan kaldırmak için de sorumluluk üstlenmeli mi?
Anayasa Mahkemesinin kararı tam da bu sorular üzerinden önemli bir hukuki tartışma başlatıyor.
Bundan sonra ne olacak?
Kararın ardından gözler hükümetin ve ilgili kamu kurumlarının atacağı adımlara çevrildi.
Özellikle mevcut genelevlerin hukuki statüsü, çalışanların sağlık güvencesi, insan ticaretiyle mücadele, sosyal destek mekanizmaları ve kamu sağlığının korunması konularında nasıl bir uygulama geliştirileceği önem taşıyor.
Bir düzenlemenin iptal edilmesi tek başına toplumsal sorunu ortadan kaldırmaz. Asıl önemli olan, ortaya çıkabilecek hukuki ve sosyal boşluğun insan haklarını koruyan, istismarı önleyen ve ekonomik çaresizliği azaltan politikalarla doldurulmasıdır.
Haberveriyoruz olarak soruyoruz:
İnsan onurunu korumak yalnızca kanunları değiştirmekle mümkün mü? Yoksa insanları çaresiz bırakan ekonomik ve sosyal koşulları değiştirmek de devletin asli sorumluluğu mu?
Çünkü bir toplumun gelişmişliği, yalnızca yasakları ve denetimleriyle değil, en zor koşullarda yaşayan insanlarını ne ölçüde koruyabildiğiyle de ölçülür.


