Hayvanı öldüren insanı da öldürebilir onun için cezasız kalmamalı
İstanbul Kadıköy'de 12 yaşındaki sokak kedisi Kırçıl'ın başına plastik poşet geçirilerek öldürülmesinden günler sonra, Hakkari Yüksekova'da
Hayvanı öldüren insanı da öldürebilir onun için cezasız kalmamalı.
İstanbul Kadıköy’de 12 yaşındaki sokak kedisi Kırçıl’ın başına plastik poşet geçirilerek öldürülmesinden günler sonra, Hakkari Yüksekova’da sahipli bir kedi olan Mihriban’ın işkenceyle öldürüldüğü ortaya çıktı. İki olayın coğrafi olarak birbirinden bu kadar uzak olmasına rağmen aynı hafta yaşanması, hayvan hakları savunucularının yıllardır dile getirdiği “cezasızlık” ve “soruşturma engeli” sorununu yeniden gündeme taşıdı.
Kırçıl: 12 Yıl Mahallenin Kedisiydi, Ölümü Poşetle Oldu
Kadıköy Yeldeğirmeni’nde yaşayan 12 yaşındaki Kırçıl, mahalle sakinlerinin yıllardır birlikte yaşadığı, her gün mama verdiği bir sokak kedisiydi. 14 Kasım’da başına plastik poşet bağlanmış halde ölü bulundu. Kırçıl’a 12 yıl bakan Volkan Dolar, “Yatamadım gece. Bugün mama verdim, o yoktu” diyerek yaşadığı çaresizliği anlattı.
Mahalle sakinleri ve hayvan hakları savunucuları, bölgedeki güvenlik kamerası kayıtlarının incelenmesi ve faillerin bulunması için eylem yaptı. Ancak Dolar’ın ifadesine göre, sokağı gören kameralarda herhangi bir görüntüye ulaşılamadı. Yani Kırçıl’ı öldüren kişi ya da kişiler, şu anda hâlâ serbest.
Mihriban: Sahipli Bir Kedi, Ama Cezasızlık Aynı
Yüksekova’da işkence edilerek öldürülen Mihriban ise sahipli bir kediydi. Sahipli hayvanlar için yasal süreç teoride daha kolay işlemeli: sahibi doğrudan şikayetçi olabilir. Ancak İstanbul Barosu Hayvan Hakları Komisyonu Üyesi Avukat Hacer Gizem Karataş’ın Cumhuriyet’e anlattığına göre, pratikte bu bile yeterli değil. Karataş, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu kapsamında sahipli ve sahipsiz hayvanların aynı suç hükümlerine tabi olduğunu, ancak uygulamada ciddi farklılıklar yaşandığını belirtiyor.
Asıl Sorun: Soruşturma Daha Başlamadan Bitiyor
Kırçıl ve Mihriban’ın ölüm biçimleri, sıradan bir “hayvan ölümü” değil. Serbest Veteriner Hekimler Derneği Başkanı Bilsay Kanat’ın ifadesiyle, “bir hayvanın hareket etmesinin ve kendisini savunmasının engellenerek işkenceye maruz bırakılması” söz konusu. Kanat’a göre bu, üzerinde ciddiyetle durulması gereken bir şiddet davranışı ve bu fiillerin “nitelikli suç” olarak düzenlenmesi, caydırıcı cezalar verilmesi gerekiyor.
Ancak caydırıcılık bir yana, soruşturma aşamasında bile ciddi bir engel var. Karataş’ın aktardığına göre, sahipsiz hayvanlara yönelik suçlarda Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yazılı talebi soruşturmanın önünde engel oluşturuyor. Savcılıklar bu talep olmadığı gerekçesiyle delil toplamaya dahi başlamıyor. Üstelik hayvanlara gönüllü olarak bakan kişiler, çoğu zaman “suçtan zarar gören” sıfatıyla kabul edilmiyor. Karataş bu durumu net biçimde özetliyor: “Bu bir cezasızlık politikası.”
Eleştiri: “Kediye Zarar Vermek” Değil, “Zarar Vermenin Cezasız Kalması” Sorunu
Sorunuzdaki isyan haklı: Kedilerden ne istiyorsunuz? Ama asıl sorulması gereken soru biraz daha derinde. Kırçıl’ı öldüren kişi, bir canlıya acı çektirerek onun yaşamını elinden aldı. Mihriban’a işkence eden kişi de aynısını yaptı. Bu eylemlerin her ikisi de, savunmasız bir canlıya yönelik bilinçli şiddet içeriyor. Kanat’ın vurguladığı gibi, bu tür eylemler tek başına failin psikolojik profilini ortaya koymasa da, başka şiddet davranışları açısından da değerlendirilmesi gereken bir nitelik taşıyor.
Ancak Türkiye’de hayvana yönelik şiddetin cezalandırılması, 2021’de yapılan yasal düzenlemeyle hapis cezası kapsamına alınmış olsa da, uygulamada bu cezaların ne kadar etkili olduğu tartışmalı. Karataş’ın dikkat çektiği üzere, 2024 yılında yapılan kanun değişikliği hayvan hakları açısından olumlu değil, olumsuz sonuçlar doğurdu. Yani yasal çerçeve güçlendirilmek bir yana, zayıflatıldı.
Kırçıl’ın katili bulunamadı. Mihriban’ın faili hakkında ne olacağı belirsiz. Peki bu durumda “kedilerden ne istiyorsunuz” sorusu aslında kime sorulmalı? Belki de cevap şu: Kedilerden bir şey isteyen yok. Asıl sorun, kedilere zarar verenlerden hesap sormayan bir sistemin varlığı. O sistem değişmediği sürece, bir sonraki Kırçıl için eylem yapılacak, bir sonraki Mihriban için soruşturma açılması beklenecek ve aynı cevapsız soru havada kalacak: Fail nerede?
Haber Veriyoruz


