Tarlada Ürün Dalında Kalıyor.

Tarlada Ürün Dalında Kalıyor, Markette Fiyatlar Cep Yakıyor!

Çiftçi ürününü maliyetine satamazken tüketici pazarda ve markette yüksek fiyatlarla karşılaşıyor. Muş’ta yüzlerce ton karpuzun tarlada kalması, elma üreticilerinin ürünlerini toplatmakta zorlanması, tarımdaki fiyat ve pazarlama sorununu yeniden gündeme taşıdı.

Türkiye’de sosyal medyada paylaşılan üretici görüntülerinde aynı sorun tekrar tekrar karşımıza çıkıyor: Dalında meyve, tarlada hasat edilmeyi bekleyen ürün ve alıcı bulamadığı için emeğinin karşılığını alamayan çiftçiler.

Bu görüntülerden biri Muş’tan geldi. Dilimli köyünde üretim yapan İbrahim Doral’ın yaklaşık 550 ton karpuzu, alıcı bulamaması ve yüksek nakliye maliyetleri nedeniyle tarlada kaldı. Üreticinin yaklaşık 750 tonluk rekolte beklentisine karşılık yalnızca 150 ton ürünü satabildiği bildirildi.

Elmada da benzer bir tablo yaşanıyor. Ekim ayında yayımlanan haberlere göre bazı bölgelerde meyve suyu sanayisine gönderilen ıskarta elmanın kilogram fiyatı 4 TL’ye kadar geriledi. Toplama işçiliğinin kilogram başına yaklaşık 4 TL’yi bulması, üreticiyi ürününü toplamanın bile ekonomik olup olmadığını düşünmek zorunda bırakıyor.

Üreticide ucuz, tüketicide pahalı

Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin eylül ayı verileri, üretici ile tüketici arasındaki fiyat farkını ortaya koydu:

Limon: Üreticide 7 TL, markette 51,34 TL.
Havuç: Üreticide 11 TL, markette 48,16 TL.
Elma: Üreticide 21,66 TL, markette 73,20 TL.

Bu rakamlar, üreticinin eline geçen bedelle tüketicinin ödediği fiyat arasında büyük farklar bulunabildiğini gösteriyor. Ancak iki fiyat arasındaki farkın tamamı kâr değildir; taşıma, depolama, fire, işçilik ve diğer ticari maliyetler de hesaba katılmalıdır.

Asıl soru şu: Bu maliyetler düşüldükten sonra aradaki farkın ne kadarı hangi aşamada oluşuyor ve üretici neden ürününü satamazken tüketici aynı ürünü yüksek fiyatla almak zorunda kalıyor?

Ürün var, alıcı yok; emek var, karşılık yok

Çiftçi tohumu, gübreyi, ilacı, sulamayı, işçiliği ve mazotu çoğu zaman ürününü satmadan önce karşılamak zorunda. Hasat geldiğinde fiyat maliyetin altına düşerse üretici zararına satış yapmakla ürünü tarlada bırakmak arasında kalabiliyor.

Öte yandan tüketici, üreticideki düşük fiyatın kendisine yansımadığını düşünüyor. Ürün satılamadığı için tarlada ziyan olurken aynı ürünün pazarda veya markette pahalı olması, yalnızca üretim miktarıyla açıklanamayacak bir soruna işaret ediyor.

Tarımsal ürünlerin zamanında pazara ulaştırılması, depolanması, işlenmesi ve dağıtılması bu nedenle büyük önem taşıyor. Üretim planlaması, ihracat olanakları, alıcıların pazardaki gücü ve nakliye maliyetleri de ürünün değerini etkileyebiliyor.

Çözüm nerede?

Üreticinin korunması, tüketicinin uygun fiyatla gıdaya ulaşması ve ürün kayıplarının azaltılması birlikte ele alınmalı. Bunun için üretim maliyetleri ile satış fiyatlarının düzenli izlenmesi, ürünün tarladan markete kadar geçirdiği aşamaların şeffaflaştırılması ve alıcı bulamayan ürünler için etkili pazarlama ve değerlendirme kanallarının geliştirilmesi gerekiyor.

Çünkü tarlada kalan her ürün yalnızca çiftçinin kaybı değil; suyun, emeğin, enerjinin ve toprağın da boşa gitmesi anlamına geliyor.

Bir tarafta ürününü satamadığı için zarar eden üretici, diğer tarafta pahalı gıda almak zorunda kalan tüketici varsa şu soruyu sormak gerekiyor: Üretilen gıdanın değerini kim belirliyor ve aradaki kayıp nerede oluşuyor?

Haber Veriyoruz | Gündem dışı gerçekler, yaşamın içinden haberler.

Kaynaklar
TZOB — Eylül 2026 üretici, market ve girdi fiyatları
Türkiye Ziraat Odaları Birliği
Muş’ta 550 ton karpuzun tarlada kalması
Elma üreticilerinin satış ve toplama maliyeti sorunu
Anadolu Ajansı — yaş sebze ve meyve piyasasına ilişkin soruşturma haberleri