Ücretli Çalışan Kadın Sayısı Bir Yılda 35 Bini Aşkın Azaldı
Türkiye sağlık sektöründe kadın istihdamına ilişkin güncel veriler, dikkat çekici bir çelişkiyi ortaya koyuyor
Sağlık Sektöründe Kadın İstihdamında “Ateş ve Buz”: Genel Pay Yüzde 60’a Yakın, Ancak Ücretli Kadın Sayısı Bir Yılda 35 Bini Aşkın Azaldı.
Türkiye sağlık sektöründe kadın istihdamına ilişkin güncel veriler, dikkat çekici bir çelişkiyi ortaya koyuyor. Bir yandan makro düzeyde kadınlar, Türkiye’nin sağlık iş gücünün açık ara çoğunluğunu oluşturuyor; sektördeki kadın oranı yüzde 57 ile ülke genelindeki yüzde 33’lük kadın istihdam oranının çok üzerinde. Diğer yandan, en güncel sosyal güvenlik kayıtları ters yönde bir eğilime işaret ediyor: Ücretli (4/a kapsamında) çalışan kadın sayısı belirgin biçimde düşüyor.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı’nın (TEPAV) Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verilerine dayanan İstihdam İzleme Bülteni’ne göre, 2026 yılı Ağustos ayında “insan sağlığı hizmetleri” alanında 4/a kapsamında ücretli çalışan kadın sigortalı sayısı yıllık bazda yüzde 6,2 azalarak 529.627’ye geriledi; bir yıl içinde 34.913 kişilik düşüş yaşandı. Bu, tek aylık bir dalgalanma değil: 2026 Temmuz verileri de aynı alanda 4/a’lı kadın sigortalı sayısının yıllık yüzde 5,7 azalarak 532.400’e indiğini gösteriyor.
Verinin Ardındaki Yapısal Dönüşüm
İlk bakışta ücretli kadın istihdamındaki düşüş, sağlık sektörünün kadınlar için cazibesini yitirdiği ya da sektörün daraldığı şeklinde yorumlanabilir. Ancak daha derinlemesine bakıldığında veriler başka bir açıklamaya işaret ediyor: İstihdam statüsünde yoğun bir dönüşüm yaşanıyor.
TEPAV bültenine göre, 2026 yılı Ocak-Ağustos döneminde sağlık sektöründe 4/a kapsamındaki (ücretli çalışan) kadın sigortalı sayısı 55.400 azalırken, 4/c kapsamındaki (memur kadrosu) kadın sigortalı sayısı 46.300 arttı. Bu tablo, önceden sözleşmeli ya da özel sektör çalışanı olarak kayıtlı olan çok sayıda kadın sağlık çalışanının istihdam statüsünün kamu kesiminde memur kadrosuna kaydığını gösteriyor. Bir başka deyişle, ücretli kadın sayısındaki düşüş büyük ölçüde kamu sağlık sisteminin istihdam biçimindeki düzenlemeyi yansıtıyor; kadınların sağlık sektöründen kitlesel olarak ayrıldığını değil.
Bu değerlendirme, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu’nun 2026 Şubat ayında TBMM Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu’na yaptığı sunumdaki tespitlerle de dolaylı olarak örtüşüyor. Memişoğlu o dönemde Bakanlık bünyesindeki yönetim kadrolarında 3.000’den fazla kadın bulunduğunu, yönetimdeki oranın yaklaşık üçte bir düzeyinde olduğunu ancak “özellikle taşra teşkilatlarında kadın oranının çok yüksek olduğunu; hemşire, sağlık memuru ve hatta diyetisyenlerin büyük bölümünün kadın meslektaşlar olduğunu” belirtmişti.
Küresel Tablo: Kadınlar Sağlık Sektörünü Sırtlıyor, Ancak Düşük Ücretli İşlerde Yoğunlaşıyor
Türkiye’deki durum bir istisna değil. 2026 Ağustos ayında The Lancet Public Health dergisinde yayımlanan küresel bir araştırma, 2023 yılında kadınların dünya sağlık iş gücünün yüzde 68,9’unu oluşturduğunu ve son otuz yılda sağlık iş gücü artışının yüzde 71,4’üne katkı sağladığını ortaya koydu. Ancak araştırma kritik bir soruna da dikkat çekiyor: Kadınlar ağırlıklı olarak daha düşük ücretli, liderlik fırsatları daha sınırlı mesleklerde yoğunlaşıyor. Somut olarak kadınlar dünya genelinde hemşirelerin yüzde 80,7’sini, ebelerin yüzde 96,0’sını, toplum sağlığı çalışanlarının yüzde 89,5’ini oluştururken doktorlar arasındaki payları yarıdan az.
Araştırmanın ilk yazarı Megan Knight konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Kadınlar son otuz yılda küresel sağlık iş gücünü dönüştürdü, ancak hâlâ genellikle daha düşük ücretli ve liderlik fırsatlarının daha az olduğu mesleklerde yoğunlaşıyorlar” ifadelerini kullandı. Bu tespit, Sağlık Bakanı’nın “taşrada kadın oranı yüksek, yönetimde görece düşük” şeklindeki tablosuyla coğrafyalar arası bir paralellik oluşturuyor.
Türkiye’nin Özgünlüğü: Sağlık Sektörü Kadın İstihdamının Yüksek Olduğu Bir Alan
Yapısal sorunlara rağmen Türkiye sağlık sektörü, kadın istihdamı açısından ülke ortalamasının belirgin biçimde üzerinde performans gösteriyor. 2025 Eylül verilerine göre Türkiye genelinde istihdamın yüzde 67’si erkek, yalnızca yüzde 33’ü kadın; sağlık sektöründe ise kadınların payı yüzde 57, erkeklerin payı yüzde 43. Bu, sağlık alanının Türkiye’deki kadınlara — özellikle hemşirelik, ebelik, hasta bakımı ve destek hizmetleri gibi pozisyonlarda — görece daha elverişli bir istihdam alanı sunduğu anlamına geliyor.
Ancak ücretli kadın istihdamındaki kısa vadeli düşüş yine de dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Bu eğilimin sürmesi hâlinde kadınların sağlık sektöründeki ekonomik bağımsızlığı ve kariyer gelişim alanları olumsuz etkilenebilir. Mevcut veriler, bunun kadro dönüşümünden kaynaklanan istatistiksel bir dalgalanma mı yoksa özel sağlık alanında kadın istihdam fırsatlarının gerçekten daralması mı olduğunu belirlemek için henüz yeterli değil. Önümüzdeki aylarda yayımlanacak TEPAV bültenleri ve SGK verileri daha net bir tablo sunacaktır.
Kaynak DS
