Ötegezegenlerin Dönüş Hızında Şaşırtan Desen

Ötegezegenlerin Dönüş Hızında Şaşırtan Desen: Büyük Olan Yavaş Dönüyor.

Gökbilimciler, uzak dev gezegenlerin dönüş hızlarını ölçtü ve kütle ile spin arasında beklenmedik bir ilişki keşfetti. Daha ağır kahverengi cüceler, daha hafif gaz devlerinden daha yavaş dönüyor.

ABD’deki Northwestern Üniversitesi liderliğinde yapılan yeni bir araştırma, gezegenlerin dönüş hızlarının onların oluşum geçmişine dair önemli ipuçları taşıdığını ortaya koydu. Hawaii’deki W.M. Keck Gözlemevi’ni kullanan bilim insanları, 32 uzak gaz devi ve kahverengi cüceyi inceledi.

Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, daha büyük kütleli nesnelerin beklenenden daha yavaş dönmesi oldu. Örneğin HR 8799 sisteminde, Jüpiter’den 7 kat büyük bir gaz devi, aynı sistemdeki Jüpiter’den 24 kat büyük bir kahverengi cüceden tam altı kat daha hızlı dönüyor.

Peki bunun nedeni ne? Bilim insanlarına göre, daha büyük kütleli nesnelerin manyetik alanları çok daha güçlü. Bu güçlü manyetik alan, gezegenin oluşum evresinde etrafını saran diskle etkileşime girerek dönüşünü yavaşlatıyor.

“Dönüş hızı, bir gezegenin nasıl oluştuğunun fosil kaydıdır” diyen başyazar Dr. Dino Chih-Chun Hsu, bu ölçümler sayesinde gezegen sistemlerinin yüz milyonlarca yıl önce nasıl şekillendiğini anlamaya başladıklarını belirtiyor.

Araştırma ekibi şimdi gözlerini “haydut gezegenler” olarak bilinen serbest dolaşan gezegenlere çevirdi. 2027’de devreye girecek yeni nesil HISPEC cihazıyla daha küçük ve daha uzak gezegenlerin dönüş hızları ölçülebilecek.

Çalışma, The Astronomical Journal’da yayımlandı.

Kaynak: Matthew Williams, Universe Today (4 Haziran 2026)
Haber Veriyoruz