Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Yönetmelik

20 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalara İlişkin Yönetmelik ve Uygulama Tebliği” ile gıda sektöründe oldukça ses getiren, çok sıkı ve yeni bir dönem başladı.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan bu yeni mevzuat, özellikle son dönemde küresel ölçekte tartışılan alternatif protein kaynakları, yapay gıdalar ve yeni nesil gıda bileşenleri konusunda Türkiye’nin kırmızı çizgilerini net bir şekilde ortaya koydu.

Haber kanallarına ve resmi mevzuata yansıyan düzenlemenin öne çıkan detayları şunlardır:

1. Domuz ve Böcek Kaynaklı Ürünlere Kesin Veto

Yönetmeliğin en çok dikkat çeken ve toplumsal hassasiyetleri doğrudan ilgilendiren maddesi yasaklar kısmında yer aldı. Son yıllarda özellikle Avrupa’da bazı böcek türlerinin (un kurdu, cırcır böceği vb.) gıda katkısı veya protein tozu olarak kullanılmasına izin verilmesi dünya genelinde tartışılıyordu.

Türkiye’de Tamamen Yasak: Yeni yönetmeliğe göre, böcek ve domuz kaynaklı hiçbir “yeni gıda” maddesi Türkiye’de onay alamayacak.

Bu bileşenleri içeren ürünler için firmalar tarafından yapılacak başvurular Bakanlık tarafından doğrudan reddedilecek ve bu ürünlerin “İzin Verilen Gıdalar Listesi”ne dahil edilmesine hiçbir koşulda izin verilmeyecek.

2. GDO’lu Ürünler ve Mevcut Katkı Maddeleri

Haberlerde yer alan detaylara göre; Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar (GDO), gıda enzimleri ve halihazırda bilinen gıda katkı maddeleri bu spesifik “yeni gıda” yönetmeliğinin dışında tutuldu. Çünkü bu bileşenler zaten Türkiye’de yürürlükte olan Biyogüvenlik Kanunu ve kendi özel katı mevzuatlarına tabi olarak denetlenmeye ve sınırlandırılmaya devam ediyor. Bu yeni süzgeçle birlikte, GDO’lu mikroorganizmalar kullanılarak üretilen veya mevzuata uymayan 32 farklı gıda/ürün grubu doğrudan liste dışı bırakıldı.

3. “Yeni Gıda” Tanımı ve Kapsamı Genişledi

Yönetmelik uyarınca, 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de ticari olarak satılmamış ve yaygın tüketimi bulunmayan tüm yiyecek ve içecekler “yeni gıda” statüsüne alındı. Bu kapsamda:

Hücre veya doku kültüründen üretilen yapay/laboratuvar gıdaları,
Yeni moleküler yapıya sahip maddeler,
Mikroorganizma, mantar veya alglerden (su yosunlarından) elde edilen yeni bileşenler,
100 nanometrenin altındaki tasarlanmış nano-materyaller artık bu çok sıkı denetim süzgecinden geçmek zorunda.

4. “Mucize Ürün” Devri Bitti ve Onay Süreci Zorlaştı

Özellikle internet üzerinde “mucizevi takviye” veya “yeni nesil gıda” adı altında kontrolsüzce satılan ithal gıdaların ve takviyelerin önü kesiliyor.

Kapsamlı Teknik Dosya Şartı: Firmalar artık sadece bir etiket sunarak pazara giremeyecek. Ürünün üretim süreci, toksikolojik çalışmaları, risk analizleri ve güvenilirlik raporlarını içeren devasa teknik dosyaları Bakanlığa sunacaklar.

Bilimsel Komisyon Onayı: Ürünler rafa çıkmadan önce Bakanlık bünyesindeki Bilimsel Komisyon tarafından en geç 9 ay içinde incelenecek. İnsan sağlığına risk oluşturmadığı ve tüketiciyi yanıltmadığı (besleyicilik açısından geleneksel gıdalardan daha kalitesiz olmadığı) kanıtlanamayan hiçbir ürüne izin verilmeyecek.

Geçiş Süreci Ne Zaman?

Yönetmelik yayımlandığı an itibarıyla yürürlüğe girdi. Ancak halihazırda piyasada faaliyet gösteren işletmelere yeni kurallara uyum sağlamaları için 30 Haziran 2027 tarihine kadar süre tanındı. Bu tarihten önce piyasaya yasal olarak arz edilmiş ürünler ise raf ömrü sonuna kadar satışta kalabilecek. Kurallara uymayanlara ise ağır idari yaptırımlar uygulanacak.

Kaynak. Gemini
Haber Veriyoruz