Yabancı bitki türlerinin kapsamlı yayılımı.

Bilim İnsanları Uyarıyor: Binlerce Yabancı Tür Arktik Bölgeyi İstila Edebilir

Buzların Üzerinde Yüzen Buz Parçası, Arktik Su, İzlanda

Yabancı türler, küresel biyolojik çeşitliliğe yönelik en büyük tehditlerden biri olarak kabul ediliyor ve yeni araştırmalar, Arktik bölgenin önceden düşünülenden çok daha savunmasız olabileceğini gösteriyor.

2500’den fazla yabancı bitki türü, özellikle kuzey Norveç ve Svalbard’da olmak üzere Arktik bölgede kendilerine uygun koşullar bulabilir. Araştırmacılar, risk alanlarını haritalamak ve erken tespit çalışmalarını iyileştirmek için büyük biyolojik çeşitlilik veri setlerini kullandı.

Türler doğal yayılma alanlarının dışına çıkarıldığında, yerli bitkilerle rekabette üstünlük sağlayıp onları yerlerinden edebilirler. Doğa Hükümetlerarası Platformu (IPBES), istilacı türleri küresel biyolojik çeşitlilik için en ciddi tehditler arasında sayıyor.

Bilim insanları, Arktik ekosistemlerin karşı karşıya olduğu tehlikeyi daha iyi anlamak için bölgeye yerleşebilecek yabancı bitki türlerinin kapsamlı bir listesini derledi. Bulguları, özellikle artan seyahat ve insan varlığının türlerin kıtalar arasında hareket etmesini her zamankinden daha kolay hale getirdiği bir dönemde endişe yaratıyor.

NTNU Üniversite Müzesi (Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi bünyesinde) Doğa Tarihi Bölümü’nde doçent olan Kristine Bakke Westergaard, “Günümüz Arktik ikliminde kendilerine uygun bir ekolojik ortam bulabilecek toplam 2554 tür tespit ettik” diyor.

Thalictrum flavum (Sarı Çayır Sedefi)

Son yıllarda, şaşırtıcı derecede fazla sayıda yabancı tür Svalbard’da gelişmeyi başardı. 2024 yılında, yaygın çayır sedefi (Thalictrum flavum), Barentsburg’daki besin açısından zengin bir yamaçta tam çiçeklenme halinde, Svalbard’da ilk kez tespit edildi.

Pratikte bu, bu türlerin Arktik bölgeye ulaştıklarında hayatta kalabilecekleri anlamına geliyor. Buraya gelmelerinin en olası yollarından biri, örneğin giysilere, ekipmanlara veya taşınan mallara yapışarak, insanlarla birlikte istemeden seyahat etmeleridir.

İnsan Faaliyeti Arktik Türlerin Yayılmasını Hızlandırıyor

Westergaard, “Sonuçlarımız, neredeyse dünyanın her yerinden gelen yabancı türlerin Arktik bölgede kendilerine bir yaşam alanı bulabileceğini gösteriyor. Ve şu anda Arktik’teki tüm insan faaliyetleriyle birlikte, oraya ulaşmak için pek çok fırsat var” dedi.

Westergaard ve Doğa Tarihi Bölümü ile Liverpool Üniversitesi’ndeki işbirlikçileri, gelecekteki biyolojik istilaları öngörmek için “ufuk taraması” olarak bilinen bir çalışma gerçekleştirdi.

Westergaard, “Aslen ait olmadıkları yerlere yayılabilen, bilinen yaklaşık 14.000 yabancı bitki türünü inceledik” dedi.

Devasa Biyolojik Çeşitlilik Veri Seti Arktik Sıcak Noktaları Ortaya Çıkarıyor

Ekip, bu türlere ait 51 milyondan fazla belgelenmiş gözlemden yararlandı. Kayıtlar, Küresel Biyolojik Çeşitlilik Bilgi Tesisi’nin (GBIF) yanı sıra diğer büyük veri tabanlarından ve bilimsel yayınlardan elde edildi.

Longyearbyen’deki eski ahır ve çiftlik binalarının altındaki yamaç, yıllarca oraya dökülen gübre ve yemek artıklarından dolayı besin açısından oldukça zengin. Yeni yabancı türlerin yerleşebileceği harika bir yer.

İlk yazar Tor Henrik Ulsted, araştırmayı 2024 yılına kadar NTNU Üniversite Müzesi’nde yüksek lisans öğrencisiyken tamamladı. Fen Fakültesi’nin sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunan en iyi yüksek lisans tezi ödülünü aldı ve o zamandan beri bulguları yayınlamak için çalışıyor.

Araştırmacılar, birleştirilmiş veri setini kullanarak, olası bitki istilalarına en açık Arktik bölgelerini vurgulayan bir harita oluşturdu.

Kaynak. SciTechDaily
Yazan: Steinar Brandslet, Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi
Haber Veriyoruz