Hürmüz Boğazı Ateşkesin Anahtarı Oldu

Hürmüz Boğazı Ateşkesin Anahtarı Oldu: İran Geçişleri Kendi Ordusuyla Koordine Edecek

Tahran / Washington – ABD ile İran arasında Pakistan arabuluculuğunda varılan iki haftalık ateşkes anlaşmasının en kritik maddesi, dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nın tamamen trafiğe açılması oldu. Ancak İran, geçişlerin kendi silahlı kuvvetleriyle koordineli olarak yapılacağını duyurdu.

Ateşkesin Şartları

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social’dan yaptığı açıklamada, “İran İslam Cumhuriyeti’nin Hürmüz Boğazı’nın TAM, ACİL ve GÜVENLİ bir şekilde açılmasını kabul etmesi koşuluyla, İran’ın bombalanmasını ve saldırıya uğramasını iki haftalığına askıya almayı kabul ediyorum” ifadelerini kullandı. Trump, bunun “çift taraflı bir ateşkes” olduğunu belirtti.

Trump ayrıca ABD’nin askeri hedeflerine ulaştığını ve “uzun vadeli barış konusunda kesin bir anlaşmaya çok yaklaştıklarını” söyledi. İran’ın kendilerine ilettiği 10 maddelik bir planı “müzakere için çalışılabilir bir temel” olarak nitelendiren Trump, “geçmişteki anlaşmazlık noktalarının neredeyse tamamının ABD ile İran arasında karara bağlandığını” iddia etti.

İran’ın Koordinasyon Şartı

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi adına yaptığı açıklamada, “İran’a yönelik saldırılar durdurulursa, Güçlü Silahlı Kuvvetlerimiz savunma operasyonlarını sonlandıracaktır” dedi. Arakçi, “iki haftalık süre boyunca Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon ve teknik kısıtlamaların dikkate alınması yoluyla mümkün olacağını” sözlerine ekledi.

İran’ın “teknik kısıtlamalar” ifadesiyle neyi kastettiği ve silahlı kuvvetlerin geçiş yapacak gemilerle nasıl bir koordinasyon kuracağı henüz netlik kazanmış değil. İran Dışişleri Bakanlığı, Tahran’ın ABD’nin 15 maddelik teklifini değerlendirdiğini ve Washington’ın İran’ın kendi 10 maddelik teklifinin “genel çerçevesini” müzakere zemini olarak kabul ettiğini belirtti.

Gemilere Geçiş Ücreti

Ateşkes anlaşmasının dikkat çeken bir diğer boyutu ise İran’ın boğazdan geçişler için ücret talep edecek olması. İran ve Umman’ın, ateşkes döneminde boğazdan geçen gemilerden gemi başına 2 milyon dolar tahsil edeceği bildirildi. İran parlamentosunun bu ücretlendirmeyi resmileştirmek için bir yasa tasarısını onayladığı ve elde edilecek gelirin ülkenin yeniden imarı için kullanılacağı aktarıldı.

Bu hamle, uluslararası hukuk açısından tartışma yaratacak nitelikte. Doğal uluslararası boğazlardan geçiş için ücret alınması, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne (UNCLOS) göre yasak. Sözleşme, geçiş sırasında gemilere sadece sağlanan fiili hizmetler (kılavuzluk, römorkör vb.) için masraf talep edilebileceğini düzenliyor.

Pakistan’ın Arabuluculuğu

Ateşkesin sağlanmasında kilit rol oynayan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, “İran İslam Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri, müttefikleriyle birlikte Lübnan dahil her yerde derhal ateşkes konusunda anlaştı” açıklamasını yaptı. Şerif, iki ülkenin liderliğine teşekkür ederek, delegasyonları 10 Nisan Cuma günü İslamabad’a kalıcı bir anlaşma için müzakerelere davet etti.

İsrail’den Karmaşık Tepki

Ateşkesin kapsamı konusunda ise farklı yorumlar bulunuyor. Pakistan Başbakanı Şerif anlaşmanın Lübnan’ı da kapsadığını açıklarken, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisinden yapılan açıklamada “İki haftalık ateşkes Lübnan’ı kapsamamaktadır” denildi. Açıklamada, İsrail’in Trump’ın İran’a yönelik saldırıları durdurma kararını desteklediği ancak bu kararın İran’ın boğazları derhal açması ve ABD, İsrail ile bölge ülkelerine yönelik tüm saldırıları durdurması koşuluna bağlı olduğu belirtildi.

Deniz Ticareti Endişeli Bekliyor

Ateşkes duyurusuna rağmen, Hürmüz Boğazı’nda henüz normal trafiğin başlamadığı bildirildi. Eski bir ABD Donanma subayı olan Charlie Brown, “Ateşkes gerekli bir ilk adım, ancak ticari gemilerin uluslararası geçiş koridorlarında hemen normalleşme olacağı anlamına gelmiyor” dedi. Gemi sahiplerinin, gemilerini boğaza geri göndermeden önce deniz güvenliği makamlarından, bayrak devletlerinden ve özellikle savaş riski sigortacılarından yetkili bir rehberlik beklediği vurgulandı.

Bu arada, Güney Kore hükümeti, Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan 26 geminin durumunu yakından takip ettiğini ve gemi sahipleriyle koordinasyon halinde olduğunu açıkladı.

Kaynak . Ds
Haber Veriyoruz