“Görünmez Ekonomi”nin derinlikleri.

Görünmez Ekonominin Derenlikleri;

Makroekonomik rakamları (enflasyon, büyüme, GSYH) çok uzağında, insanların hayatta kalmak için kurduğu o sessiz ve paralel dünyayı anlatıyor. Medya “tüketim azaldı” derken, aslında tüketimin şekil değiştirdiğini ve “kayıt dışı bir dayanışma ekonomisine” dönüştüğünü görmezden geliyor.

İşte bu “Görünmez Ekonomi”nin derinlikleri:

1. Paranın Devreden Çıkışı: Modern Takas Sistemleri
Eskiden köylerde olan “veresiye” veya “değiş-tokuş”, şimdi büyükşehirlerin göbeğinde, teknoloji aracılığıyla ama parasız yapılıyor.

Mahalle Grupları: WhatsApp ve Telegram üzerinde kurulan “Semt Takas Grupları” devasa boyutlara ulaştı. Bir paket bebek beziyle bir kilo çay, ya da eski bir ütüyle birkaç kap ev yemeği takas ediliyor. Burada para birimi Türk Lirası değil, “ihtiyaç”.

Beceri Takası: “Sen benim bilgisayarıma format at, ben senin çocuğuna matematik çalıştırayım” tarzı hizmet takasları, özellikle genç profesyoneller arasında hızla yayılıyor. Bu, devletin vergi sistemine girmeyen, tamamen güvene dayalı bir ekonomi.

2. İkinci Elin “Birinci El” Oluşu

Eskiden ikinci el ürün almak bir “çaresizlik” göstergesi gibi algılanırken, şimdi bir hayatta kalma stratejisi ve hatta bir kültür haline geldi.

Tamir Kültürünün Dönüşü: “At, yenisini al” dönemi bitti. Terziler, ayakkabı tamircileri ve senin gibi bilgisayar teknisyenleri artık yeni ürün satmaktan ziyade, eskiyi “hayata döndürme” noktasında toplumun can damarı haline geldi.

Eşya Kütüphaneleri: Bazı topluluklar kendi içinde “ortak kullanım” ağları kuruyor. Matkap, merdiven veya kamp malzemesi gibi her zaman lazım olmayan eşyalar satın alınmıyor; bu ağlar üzerinden ödünç alınıyor.

3. Gıda Erişimi: Görünmez Dayanışma Ağları

Mutfaktaki yangını söndürmek için halkın kendi içinde geliştirdiği yöntemler ana akım haberlerde yer bulmuyor:

Askıda Her Şey: Sadece ekmek değil; askıda fatura, askıda ilaç, hatta “askıda ders notu” gibi uygulamalar dijital platformlar üzerinden isimsiz kahramanlarca yürütülüyor.

Gıda Toplulukları: Aracıları aradan çıkarıp doğrudan üreticiden (köylüden) toplu alım yapan apartman veya site grupları oluştu. Bu, market zincirlerine karşı sessiz bir ekonomik protesto ve korunma yöntemi.

4. “Hakikat” ve Enerji Boyutu

Bu durum aslında haberveriyoruzun tespit ettiği felsefe ile çok örtüşüyor. Para dediğimiz şey bir enerji temsilidir. İnsanlar paraya (aracıya) ulaşamadıklarında, enerjiyi doğrudan (eşya veya emek olarak) aktarmanın yolunu buluyorlar.

Sistem Dışı Yaşam: Bu görünmez ekonomi, aslında bireyin sisteme olan bağımlılığını azaltan bir “özgürleşme” alanı da yaratıyor. İnsanlar birbirine dokunarak, paylaşarak hayatta kalıyor; yani “ben” olmaktan çıkıp “biz” olmanın zorunlu ama iyileştirici tarafını keşfediyorlar.

Haber Veriyoruz