Çağın Hasta Düşkünlüğü.

Çağın Hasta Düşkünlüğü: Telefon Elimizden Düşmüyor; Peki Ya Gerçeklik Algımız?

Evet, öyle insanlar var ki telefonu elinden düşürmüyor. Sokakta, evde, işte, hatta yemek masasında bile gözler ekrana kilitlenmiş durumda. Bu, sadece bir “alışkanlık” değil; zihin ve bedenin bir makineye teslim olduğu, vahim bir çağsal tutsaklık.

Gerçeklik Algısının Buharlaşması

Telefon ekranlarının parlak ışıkları, saniyeler içinde değişen içerikler ve sürekli bildirim bombardımanı, beynimizin odaklanma ve derin düşünme kapasitesini aşındırıyor. Dikkat süreleri kısalıyor, sabır azalıyor, yüzeysel tüketim alışkanlığı derinleşiyor.

Bir süre sonra, gerçek ile sanalın sınırları flu hale geliyor. Fiziksel dokunuş, göz teması, doğal sesler ve sessizlik gibi temel deneyimler unutulurken; sanal beğeniler, dijital onaylar ve filtrelenmiş benlikler “yeni gerçeklik” haline geliyor. İleride fiziksel boyutun ne olduğunu hatırlamakta zorlanabiliriz.

Telefon: Amaç Değil, Araç Olmalı

Cep telefonları, hayatımızı kolaylaştıran birer iletişim ve bilgi erişim aracı olarak tasarlandı. Ancak bugün, birçok insan için amaç haline geldi.

Gerektiğinde kullanıp, gerektiğinde bir köşede bırakabilme iradesini göstermek zorundayız. Aksi halde, bu cihazlar:

Bireyi yönlendirebilir (algı operasyonları, manipülatif içerikler),

Suç işletebilir (siber zorbalık, dolandırıcılık, nefret söylemi),

Hatta terör olaylarına zemin hazırlayabilir (radikalleştirme, örgütlenme).

En Büyük Tehlike: Çocukların Ellerindeki Ekranlar

Çocuklar, doğaları gereği ışık, hareket ve uyarana yönelir. Telefonlar da bunu bolca sunar. Ancak, henüz gelişmekte olan beyinler için bu sürekli uyarım bir zehir niteliğinde.

Dikkat eksikliği, odaklanma sorunları,
Sosyal beceri eksikliği, göz teması kuramama,
Fiziksel hareketsizlik ve obezite riski,
Uyku bozuklukları (mavi ışığın melatonin üretimini baskılaması).

Çocukları susturmak, oyalamak veya “eğlendirmek” için telefona teslim etmek, geri dönüşü olmayan bir hata. Çünkü çocuk, gerçek dünyadan koparılıyor; ekranın sahte parıltısı, onun keşfetme, hayal kurma ve insani bağlar geliştirme ihtiyacının yerini alıyor.

Beynimize Neler Oluyor? Farkında Mıyız?Telefon ışığı – özellikle mavi ışık – beynimizin kimyasını bozuyor. Dopamin döngüleri sahte ödüllerle manipüle ediliyor. Sürekli multitasking (çoklu görev) beyni yoruyor ve hafıza kayıplarına, bilişsel zayıflamaya yol açabiliyor.Unutuyoruz: Her saniye ekrana bakarken, gerçek anları, yüz ifadelerini, doğanın seslerini ve kendi iç sesimizi kaybediyoruz.

Ne Yapmalıyız?
Sınır koymak: Günlük kullanım süresini belirlemek, “ekransız zaman” dilimleri oluşturmak.
Bilinçli kullanım: Telefonu sadece ihtiyaç anında kullanmak, sosyal medyada geçirilen süreyi kısmak.
Çocukları korumak: Ekran yaşına dikkat etmek, alternatif aktiviteler sunmak (kitap, oyun, doğa).
Farkındalık geliştirmek: Beynin nasıl etkilendiğini öğrenmek, dijital detoks dönemleri planlamak.

Telefonlar hayatımıza girdi; çıkmaları mümkün değil. Ancak onları kontrol eden miyiz, yoksa onlar tarafından kontrol edilen mi?

Cevap, elimizde – belki de tam da telefonu bir kenara koyduğumuz o anlarda saklı.

Gerçek hayat, ekranın dışında akıyor. Unutmayalım.

Haber Veriyoruz