Atatürk’ün yazdırmış olduğu tarih kitapları…

Atatürk’ün Yasaklanan Kitapları

Atatürk’ün direktifiyle hazırlanan ve 1930’lardan itibaren okullarda okutulan dört ciltlik Türk Tarihinin Ana Hatları adlı kitaplar, farklı kaynaklara göre 1942 yılında veya 1949 yılında müfredattan kaldırılmıştır. Bu kaldırılmanın nedeni konusunda ise eğitimde pedagojik değişiklikler ve uluslararası anlaşmaların etkisi olmak üzere iki ana görüş bulunmaktadır.

📚 Hangi Kitaplar?

Aradığınız kitaplar, Atatürk’ün 1930 yılında kurduğu Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti (günümüzde Türk Tarih Kurumu) tarafından hazırlanmıştır. Bu çalışmaların sonucunda önce 1930’da Türk Tarihinin Ana Hatları, ardından 1931-1932’de liselerde okutulmak üzere dört ciltlik bir Tarih kitabı serisi oluşturulmuştur.

Bu kitaplar, o dönemde geliştirilen Türk Tarih Tezi’ni anlatıyordu. Bu teze göre:
Türkler, dünyanın en eski uygarlıklarına sahipti.
Anadolu’daki ilk uygarlıklar (Sümerler, Hititler) Türk kökenliydi.
Türklerin Anadolu’daki varlığı Malazgirt Meydan Muharebesi’nden (1071) çok daha eskiye dayanıyordu.

⏳ Ne Zaman ve Neden Kaldırıldı?

Konuyla ilgili kaynaklarda iki farklı tarih ve gerekçe öne çıkmaktadır:

1. Pedagojik ve Akademik Değişim (1942)

Bazı kaynaklara göre kitaplar, daha Atatürk sağlığında eleştirilmeye başlanmıştı. Eleştiriler genellikle kitapların öğrenci seviyesi için çok ağır, uzun ve detaycı olduğu yönündeydi. Bu nedenle, İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı ve dönemin etkili Milli Eğitim Bakanı Hasan Ali Yücel yönetiminde, eğitim sisteminde “hümanist” bir anlayışa geçildi. Bu doğrultuda söz konusu tarih kitapları 1942 yılında tedricen müfredattan kaldırılarak yerine daha “uzlaştırmacı” ve Avrupa merkezli yeni kitaplar getirildi.

2. Uluslararası Anlaşmalar ve Dış Müdahale (1939 / 1949)

Diğer bir yaygın iddiaya göre ise bu kitapların kaldırılması dış müdahaleyle ilişkilidir:

1939 (İngiltere ile Anlaşma): Bazı kaynaklar, Atatürk’ün vefatından hemen sonra, 1939’da İngiltere ile yapılan bir eğitim anlaşması sonucu bu kitapların müfredattan çıkarıldığını iddia etmektedir.

1949 (Fulbright Anlaşması): Daha yaygın olan bir diğer iddia ise kitapların, 27 Aralık 1949’da ABD ile imzalanan Fulbright Anlaşması sonrasında yürürlükten kaldırıldığı yönündedir. Bu anlaşma ile Türk eğitim sisteminin şekillenmesinde Amerikalı uzmanların etkili olduğu ve bu sürecin, “Türk milliyetçiliğini aşındırarak” ülkeyi Batı blokuna entegre etmeyi amaçladığı öne sürülmektedir.

🤔 Hangi Bilgi Doğru?

Kaldırılma Tarihi: Dönemin Milli Eğitim Bakanlığı kayıtları ve akademik çalışmalar, kitapların ilk ciltlerinin 1942 gibi erken bir tarihte müfredattan çıkarılmaya başlandığını göstermektedir. Bu durumda 1949 Fulbright Anlaşması, bu kitapların kaldırılmasından yaklaşık 7 yıl sonra imzalanmıştır.

Kaldırılma Nedeni: Kitapların kaldırılmasında en belirleyici etkenin, o dönemde eğitim camiasında oluşan bilimsel ve pedagojik eleştiriler olduğu anlaşılmaktadır. Ancak, İkinci Dünya Savaşı sonrası Türkiye’nin Batı kampına yaklaşması ve özellikle 1949 sonrası eğitimde yapılan reformların, bu sürecin hızlanmasında ve yeni kitapların içeriğinin şekillenmesinde etkili olduğu da bir gerçektir.

👤 Kararın Arkasındaki İsimler

Kitapların kaldırılmasına giden süreçte dönemin siyasi kadroları etkili olmuştur. Bu dönemde:

Cumhurbaşkanı: İsmet İnönü

Başbakanlar: Şükrü Saraçoğlu (1942-1946), Recep Peker (1946-1947), Hasan Saka (1947-1949), Şemsettin Günaltay (1949-1950)

Milli Eğitim Bakanları: Hasan Âli Yücel (1938-1946), Reşat Şemsettin Sirer (1946-1948), Tahsin Banguoğlu (1948-1950).

Bu isimler, dönemin eğitim politikalarının belirlenmesinde ve kitapların tedavülden kaldırılması kararında söz sahibi olmuşlardır.

Özetle, Atatürk’ün yazdırdığı bu tarih kitaplarının kaldırılması, pedagojik nedenler ve dönemin değişen siyasi koşullarının birleşimiyle, İsmet İnönü’nün cumhurbaşkanlığı döneminde (1938-1950) gerçekleşmiş karmaşık bir süreçtir.

Kaynak. DP
Haber Veriyoruz