İklim krizi sağlık tehdidine dönüştü: Acil durum çağrısı

İklim krizi sağlık tehdidine dönüştü: Acil durum çağrısı

University College London (UCL) öncülüğünde, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) iş birliğiyle ve 30’dan fazla ülkeden 100’ü aşkın kurumun katkısıyla hazırlanan yıllık rapor, iklim krizinin artık çevresel bir sorundan ziyade doğrudan küresel bir sağlık acil durumuna dönüştüğünü gözler önüne serdi.

1. Sıcaklık Artışları ve Can Kayıpları

Çarpıcı Ölüm Rakamları:

Paris Anlaşması’nın imzalandığı günden bu yana geçen 10 yıllık süreçte aşırı sıcaklar insan yaşamını tehdit eden boyutlara ulaştı. Sadece 2023 yılında sıcaklıkla bağlantılı ölümlerin küresel çapta 710 bine ulaştığı tahmin ediliyor.

Risk Grupları: Özellikle 65 yaş üstü yaşlı nüfus ile bebeklerin aşırı sıcak dalgalarına maruz kaldığı gün sayıları son yıllarda rekor düzeyde arttıç

2. Ekonomik ve Tarımsal Kayıplar

Trilyon Dolarlık Fatura:

Artan sıcaklıklar ve buna bağlı olarak düşen iş verimliliği (özellikle açık alanda ve fiziksel güçle çalışılan sektörlerde) küresel ekonomiye ağır bir darbe vurdu. Aşırı sıcakların yarattığı iş gücü ve üretim kaybı nedeniyle sadece son dönemde küresel gelirde 1 trilyon doları aşan kayıplar yaşandı. Bu kayıpların büyük bir kısmı tarım sektöründe gerçekleştiği için gıda güvenliğini de tehlikeye atıyor.

Şiddetli Kuraklık: 2016-2025 döneminde aşırı kuraklığın etkilediği toprak oranındaki artış hızı önceki döneme kıyasla katlanarak arttı; toprakların yarısından fazlası kuraklıkla karşı karşıya kaldı.

3. Türkiye’ye Yönelik Etkiler ve Riskler

Orman Yangınları ve Hava Kirliliği:

Türkiye özelinde yapılan değerlendirmelerde, artan orman yangınları dumanının yarattığı hava kirliliğinin binlerce erken ölüme zemin hazırladığı vurgulandı.

Bulaşıcı Hastalık Riski: Deniz suyu sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte kıyı bölgelerinde bakteri kaynaklı enfeksiyon ve hastalık risklerinin (örneğin vibriyoz vakalarının) tırmanışa geçtiği belirtiliyor.

İş Gücü Kaybı: Türkiye‘de de aşırı sıcaklar nedeniyle özellikle tarım ve inşaat gibi dış mekan sektörlerinde ciddi çalışma saati ve verimlilik kayıpları yaşanıyor.

4. Acil Durum Çağrısı ve Çözüm Önerileri

Raporda imzası bulunan uzmanlar ve bilim insanları, mevcut önlemlerin yetersiz kaldığını belirterek şu acil adımların atılmasını talep ediyor:

Resmi Acil Durum Tanımı: İklim krizinin uluslararası merciler (özellikle DSÖ ve BM) tarafından resmen bir “küresel sağlık acil durumu” olarak tanınması.

Çok Sektörlü Politika: Mücadelenin sadece çevre bakanlıklarının sorumluluğunda bırakılmayıp; sağlık, tarım, enerji ve ekonomi politikalarının ortak bir akılla yürütülmesi

Erken Uyarı Sistemleri: Meteorolojik verilerle sağlık verilerini birleştiren bütünleşik “iklim-sağlık erken uyarı ve müdahale sistemlerinin” yerel ve ulusal düzeyde hızla hayata geçirilmesi.

Kaynak Gemini