40 yılın en kötü ekonomik krizi.

Halk Neden Ayaklandı? Başlıca Sebepler

May 26, 2026

Gösterilerin temelinde birbiriyle bağlantılı üç büyük sorun var:

Şiddetli Ekonomik Kriz ve Yoksulluk: Bolivya, bir zamanlar doğal gaz ihracatçısıyken, üretimin düşmesiyle birlikte net ithalatçı konumuna geriledi. Bu durum, ülkenin döviz rezervlerini tüketerek temel ürünlerde krize yol açtı . Nisan ayında yıllık enflasyon %14’e ulaşarak alım gücünü ciddi şekilde düşürdü .

Temel İhtiyaçlarda Kıtlık: Dolar ve yakıt sıkıntısı nedeniyle ülke genelinde benzin istasyonlarında uzun kuyruklar oluşuyor. Gıda ve ilaç fiyatları fırladı; hastaneler temel malzemeleri bulmakta zorlanıyor . Yolların kapatılması bu durumu daha da kötüleştiriyor.

Hükümetin Politikaları: Ekim 2026’da göreve gelen Başkan Rodrigo Paz, krizi çözmek için acı reçete olarak görülen adımları attı :

Yakıt Sübvansiyonlarının Kaldırılması: Yaklaşık 20 yıldır devam eden devlet desteğinin kaldırılması, yakıt fiyatlarının ani şekilde yükselmesine yol açtı .

Özelleştirme Adımları: Hükümetin devlete ait şirketleri özelleştirme planları, özellikle sendikalar ve kamu çalışanlarının tepkisini çekiyor .

Tarım Reformu: Kırsal kesimdeki toprak yasası değişikliği (1720 sayılı yasa), küçük toprak sahiplerinin büyük çiftlikler karşısında zor durumda kalacağı endişesiyle protestolara neden oldu. Hükümet bu yasayı geri çekse de eylemler durmadı .

Meydana Gelen Olaylar

Protestoların yayılması ve hükümetin müdahalesiyle birlikte olaylar şiddetlendi:

Ülke Çapında Yol Blokajları: Gösterilerin ana taktiği, yolları kapatmak. 50’den fazla noktada kurulan barikatlar nedeniyle La Paz’a gıda, yakıt ve ilaç girişi neredeyse durma noktasına geldi . Ana karayollarında mahsur kalan tırlar var.

Şiddetli Çatışmalar: Güvenlik güçleri ile göstericiler arasında sert çatışmalar yaşanıyor. Haberlerde göstericilerin polise dinamit ve taş fırlattığı, polisin ise yoğun şekilde göz yaşartıcı gaz kullandığı görülüyor . Özellikle madenci gruplarının dinamit kullanması dikkat çekiyor .

Hükümetin Operasyonları: Başkan Paz, “Beyaz Bayrak İnsani Koridoru” gibi operasyonlarla asker ve polisi yolları açmak için görevlendirdi (yaklaşık 3,500 güvenlik görevlisi) . Şu ana kadar 120’den fazla kişi gözaltına alındı .

İnsani Etki: Hükümet, blokajlar nedeniyle hastaneye ulaşamayan hastalar da dahil olmak üzere en az 3 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu . Arjantin, Bolivya’nın talebi üzerine yardım malzemeleri taşıyan askeri uçak gönderdi .

Evo Morales’in Rolü

Eski Devlet Başkanı Evo Morales (2006-2019) bu sürecin kilit figürlerinden biri. Kendisi aleyhinde bir çocukla cinsel ilişkiye girme davasından (reşit olmayanla ilişki) dolayı yakalama kararı bulunmasına rağmen protestoları açıkça destekliyor .

Morales, hükümetin ekonomik başarısızlığını eleştiriyor ve en sert çözüm önerisi olarak 90 gün içinde erken seçime gidilmesini öneriyor. Hükümet ise Morales’i, istikrarı bozmak ve darbe yapmak için destekçilerini kullanmakla suçluyor .